Wat doet een raadslid? | Bekende raadsleden | Raadsleden: wie zijn dat? | Filmreportages over raadsleden

Veelgestelde vragen

Wat kan een raadslid allemaal doen? Op deze pagina de veelgestelde vragen en antwoorden!

- Waar vind ik informatie over de rechtspositie van een raadslid?
- Moet een raadslid bij zijn/haar benoeming als raadslid een eed of een verklaring en belofte afleggen?
- Mag een raadslid over alles meestemmen?
- Wat zijn de rollen van een raadslid?
- Welke instrumenten kan een raadslid gebruiken bij het uitvoeren van zijn/haar taken als raadslid?
- Moet een raadslid alles zelf doen?
- Wanneer vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats?

Waar vind ik informatie over de rechtspositie van een raadslid?

Op de website van de VNG vindt u meer informatie over de rechtspositieregeling van raads- en commissieleden, onder meer over over de vergoeding die een raadslid krijgt. Kijk op www.vng.nl/politiekeambtsdragers.

Omhoog

Moet een raadslid bij zijn/haar benoeming als raadslid een eed of een verklaring en belofte afleggen?

Ja. In Artikel 14 eerste lid van de Gemeentewet staat: ‘Alvorens hun functie te kunnen uitoefenen, leggen de leden van de raad in de vergadering, in handen van de voorzitter, de volgende eed (verklaring en belofte) af:

‘Ik zweer (verklaar) dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer (verklaar en beloof) dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer (beloof) dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen. Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! Dat verklaar en beloof ik!’

Omhoog

Mag een raadslid over alles meestemmen?

Nee, in een aantal gevallen mag een raadslid niet meestemmen:

als het onderwerp het raadslid rechtstreeks persoonlijk of middellijk aangaat;
een aangelegenheid waarbij hij of zij als vertegenwoordiger is betrokken;
bij de vaststelling of goedkeuring van een rekening van een lichaam (bijvoorbeeld een stichting, vereniging, genootschap etc.) waaraan hij rekenplichtig is of waarvan hij tot het bestuur behoort.

Omhoog

Wat zijn de rollen van een raadslid?

Kaders stellen. De gemeenteraad bepaalt de hoofdlijnen van het gemeentelijk beleid.
Inwoners vertegenwoordigen. Raadsleden vertegenwoordigen de inwoners van hun gemeente. Daarom is het belangrijk dat een raadslid contacten heeft met mede inwoners en weet wat er onder hen speelt.
Controleren. De gemeenteraad controleert of burgemeester en wethouders het beleid goed uitvoeren en hun dagelijkse bestuurstaken goed vervullen.

Omhoog

Welke instrumenten kan een raadslid gebruiken bij het uitvoeren van zijn/haar taken als raadslid?

Het stellen van vragen
Raadsleden kunnen zowel aan het college als aan de burgemeester mondelinge en schriftelijke vragen stellen.

Motie
Een motie is een korte en gemotiveerde verklaring van een raadslid of raadsleden over een onderwerp, waardoor een oordeel, wens of verzoek wordt uitgesproken, zonder dat daaraan rechtsgevolgen zijn verbonden.

Amendement
Een amendement is een voorstel tot wijziging van de tekst van een voorgesteld raadsbesluit. Als een meerderheid van de raad het amendement steunt, wordt het oorspronkelijk voorgestelde raadsbesluit gewijzigd vastgesteld.

Het recht van initiatief (initiatiefvoorstel)
Een initiatiefvoorstel is een vorm van actieve kaderstelling. Elk raadslid kan zelf een initiatiefvoorstel indienen bij de raad en zo een opdracht aan het college geven (bijvoorbeeld voor nieuw beleid of wijziging van een verordening), mits een meerderheid van de raad dit steunt.

Het recht op interpellatie
Volgens het recht van interpellatie kan een raadslid in de raadsvergadering vragen stellen aan het college of de burgemeester over onderwerpen die niet op de agenda staan. Een interpellatie kan bijvoorbeeld gebruikt worden om een essentieel politiek punt nadrukkelijk aan de orde te stellen en daarover het verantwoordelijk collegelid te bevragen. Elk individueel raadslid kan verzoeken om een interpellatie, maar de raad beslist als geheel of hij de interpellatie toestaat. Essentieel verschil tussen een interpellatie en een mondelinge vraag is dat bij het aanvragen van de interpellatie de aanvrager een inhoudelijk debat wil voeren en om een uitspraak van de raad kan vragen.

Het recht van onderzoek/enquête
Het recht van onderzoek is het zwaarste onderzoeksinstrument dat de gemeenteraad tot zijn beschikking heeft en wordt daarom zelden gebruikt. Elk raadslid kan een voorstel doen om een onderzoek in te stellen naar het door het college of de burgemeester gevoerde bestuur. Het onderzoek gaat alleen door als de meerderheid van de raad daarmee instemt. De raad stelt hiervoor een onderzoekscommissie in. De raad benoemt de voorzitter en de leden van de commissie uit zijn midden. De raad kan bepalen binnen welke termijn de commissie haar bevindingen en conclusie aan de raad rapporteert.

Verzoek om onderzoek aan de rekenkamer(commissie)
De rekenkamer of rekenkamercommissie is een onafhankelijke instantie die onderzoek doet
naar de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het gemeentelijk beleid. De
rekenkamercommissie bepaalt zelf welke onderwerpen het onderzoekt en is onafhankelijk van raad en college. De raad kan de rekenkamer of rekenkamercommissie wel vragen onderzoek te doen naar een bepaald beleidsonderwerp. Het is uiteindelijk wel de rekenkamer of rekenkamercommissie zelf die bepaalt of zij het onderzoek wil uitvoeren.

Omhoog

Moet een raadslid alles zelf doen?

Nee, gelukkig hoeft een raadslid alles niet zelf te doen.

De raadsgriffier ondersteunt de gemeenteraad:

secretarieel (zorgt ervoor dat bijvoorbeeld de stukken op tijd naar de raad worden verzonden);
procesmatig (adviseert een raadslid welk instrument hij/zij het beste kan toepassen, en;
inhoudelijk (zorgt ervoor dat inhoudelijke vragen van een raadslid over een bepaald onderwerp door de betreffende gemeenteambtenaar worden beantwoord).

Daarnaast is een raadslid meestal deel van een fractie.
Een fractie is een groep partijleden die via de kandidatenlijst van een partij verkozen zijn. Binnen een fractie worden onderwerpen onderling verdeeld. Veel fracties worden ondersteund door een fractiemedewerker. Die zorgt er bijvoorbeeld voor dat de fractievergaderingen worden gepland, trainingen worden georganiseerd, uitnodigingen worden verzonden etc.

Omhoog

Wanneer vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats?

De eerstvolgende gemeenteraadsverkiezingen vinden op 3 maart 2010 plaats. De raadsverkiezingen vinden eenmaal in de vier jaar plaats.

In een aantal gemeenten vindt al eerder verkiezingen plaats, namelijk in het najaar van 2009. Dit komt voor wanneer een aantal gemeenten samengevoegd wordt of als sprake is van herindeling (in deze gevallen per 1 januari 2010).

Kijk voor meer informatie op de website van de Kiesraad.

Omhoog